Bitcoin mất danh tiếng

Vào ngày 15 tháng 5, theo báo cáo của “The Wall Street Journal”, khi giá Bitcoin tiếp tục suy giảm và dần trở thành phổ biến, một số nhà đam mê tiền mã hóa kỳ cựu bắt đầu cảm thấy thất vọng về Bitcoin vì nó đã không còn cung cấp lợi nhuận như họ mong đợi và bảo vệ quyền riêng tư mà họ coi trọng. Một số người khác lại không tán thành việc các chính trị gia và người nổi tiếng đột nhiên ủng hộ Bitcoin một cách ồ ạt.

Gần đây, hàng loạt những người ủng hộ trung thành và những người truyền bá sớm về Bitcoin đang chuyển sang ủng hộ một loại token kỹ thuật số khác: Zcash.

Anh em Tyler Winklevoss và Cameron Winklevoss cũng là những nhà tiên phong trong lĩnh vực Bitcoin, đã bỏ ra số tiền lớn để đầu tư vào loại “token quyền riêng tư” này, Zcash, cho phép người dùng ẩn chi tiết các giao dịch của mình.

Việc Zcash nhấn mạnh vào tính ẩn danh khiến một số người nhớ lại những năm đầu của tiền mã hóa, khi quyền riêng tư được tôn vinh như một chiếc vé thông hành dẫn đến tự do cá nhân.

“Điều này giống như trở lại thời kỳ Bitcoin khoảng năm 2013,” Barry Silbert, sáng lập của Digital Currency Group (DCG) và Grayscale Investments, nói. Grayscale đã thành lập quỹ Bitcoin giao dịch công khai đầu tiên.

Theo nguồn tin thân cận, năm nay, DCG đã xem Zcash là một trong những khoản nắm giữ lớn nhất của họ. Tháng 11, Grayscale thông báo với các cơ quan quản lý kế hoạch chuyển đổi Quỹ tín thác Zcash của họ thành Quỹ giao dịch trao đổi (ETF), giúp các nhà đầu tư phổ thông dễ dàng tham gia hơn. Động thái này đã thúc đẩy mạnh mẽ đà tăng giá của token.

Trong tháng qua, Zcash đã tăng khoảng 50%, còn trong một năm qua đã tăng tới 1.140%. Ngược lại, Bitcoin chỉ tăng 8% trong tháng qua và giảm 24% trong năm qua.

Một yếu tố thúc đẩy đà tăng của Zcash là: trước đó, người ta lo ngại rằng các cơ quan quản lý Mỹ sẽ phản ứng gay gắt với tính năng quyền riêng tư của nó (lo ngại bị sử dụng cho mục đích bất hợp pháp), nhưng nay những lo ngại này đang giảm bớt. Đầu năm nay, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cho biết đã kết thúc cuộc điều tra về token này.

Hiện tại, giá trị thị trường của Zcash khoảng 8,9 tỷ USD, vẫn còn nhỏ bé so với Bitcoin. Ngoài ra, các loại tiền mã hóa nhỏ thường có nguy cơ bùng nổ rồi sụp đổ sau đó, điều này cũng là lý do các nhà đầu tư cần cảnh giác.

Tuy nhiên, điều này không ngăn cản một số nhà ủng hộ Bitcoin nổi tiếng nhất đổ xô vào thị trường.

Vào tháng 11, anh em Winklevoss cho biết họ đã đầu tư 50 triệu USD để hỗ trợ thành lập Cypherpunk Technologies, một công ty tài sản kỹ thuật số sẽ giữ Zcash làm tài sản dự trữ.

“Đây không phải là những dự án mới mẻ, hào nhoáng, xuất hiện chỉ để lấp đầy các từ ngữ thời thượng và các chiến dịch marketing,” Cameron Winklevoss nói.

Dù hiện tại Zcash là “cơn sốt mới” trong lĩnh vực tiền mã hóa, nhưng thực tế nó đã tồn tại hơn mười năm.

Token này được thành lập vào năm 2016 bởi một nhóm các nhà khoa học và kỹ sư, trong đó có các chuyên gia từ MIT và Johns Hopkins University. Về bản chất, nó là phiên bản nâng cấp của Bitcoin, nhưng ban đầu được tạo ra để khắc phục những thiếu sót về quyền riêng tư mà các nhà sáng lập cho là tồn tại trong Bitcoin.

Tương tự Bitcoin, nó cho phép người dùng gửi hoặc nhận tiền trên sổ cái công khai. Điểm khác biệt chính là Zcash cung cấp tùy chọn sử dụng “địa chỉ shielded” (địa chỉ được che phủ), sử dụng công nghệ mã hóa để ẩn các dữ liệu nhạy cảm như người gửi, người nhận và số tiền giao dịch.

(Zcash lấy tên từ việc sử dụng công nghệ “chứng minh không kiến thức” (zero-knowledge proof), cho phép xác minh giao dịch mà không tiết lộ các chi tiết khác.)

Người dùng có thể tạo ra “khóa xem” để chia sẻ chi tiết giao dịch với cơ quan quản lý hoặc kiểm toán — nhưng điều này hoàn toàn tùy thuộc vào ý muốn cá nhân của họ.

Tính năng này mang lại tiềm năng thương mại lớn cho token. Ví dụ, các doanh nghiệp có thể dùng nó để che giấu các thông tin nhạy cảm như bảng lương và mối quan hệ với nhà cung cấp.

Những người ủng hộ cho rằng, nó còn có thể giúp tránh sự giám sát tài chính của chính phủ — một tầm nhìn bắt nguồn từ chính ý nghĩa ban đầu của tiền mã hóa. “Zcash chính là hình mẫu mà Bitcoin đáng ra phải có, và là hình thái ban đầu của Bitcoin,” Tushar Jain, đồng sáng lập của Multicoin Capital, nói. Gần đây, quỹ đầu tư này đã tích trữ một lượng lớn Zcash.

Dù người dùng Bitcoin không cần phải dùng tên thật trên blockchain, nhưng sự tồn tại của sổ cái công khai khiến token này ngày càng dễ bị theo dõi hơn. Nhiều công ty phân tích blockchain đang hỗ trợ các cơ quan thực thi pháp luật phá vỡ các giao dịch “ẩn danh” này và theo dõi các hoạt động phạm pháp.

Tuy nhiên, đối với một số người, lớp bảo vệ quyền riêng tư bổ sung mà Zcash cung cấp lại là một tín hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Các cơ quan chức năng lo ngại rằng các hành vi phạm pháp khác có thể lợi dụng các token quyền riêng tư này để trốn tránh các lệnh trừng phạt và thực hiện các hoạt động tội phạm. Một số quốc gia khác đã cấm hoặc hạn chế việc niêm yết các token quyền riêng tư trên các sàn giao dịch có phép.

Các nhà phân tích blockchain chỉ ra rằng, cho đến nay, các hành vi phạm pháp chủ yếu vẫn ưa chuộng Bitcoin và stablecoin hơn, một phần vì chúng dễ giao dịch hơn so với các token quyền riêng tư, và quy mô thị trường cũng nhỏ hơn nhiều.

Dù đợt sốt Zcash gần đây đã khiến nhiều người phấn khích, nhưng token này lại thiếu đi một đặc điểm đã giúp Bitcoin trở thành huyền thoại: một nhà sáng lập bí ẩn.

Khác với Satoshi Nakamoto, một trong những nhà sáng lập của Zcash luôn hoạt động tích cực trong công chúng.

Zuko Wilcox-O’Hearn là một chuyên gia an ninh máy tính và mật mã người Mỹ, từng giữ chức Giám đốc điều hành của Electric Coin Co. Công ty này do các nhà sáng lập Zcash cùng thành lập, nhằm phát triển công nghệ blockchain của token này.

Kể từ cuối năm 2023, Wilcox-O’Hearn đã đảm nhiệm vị trí Giám đốc sản phẩm của Shielded Labs, tổ chức thúc đẩy sự phát triển của Zcash.

Tháng 12 năm ngoái, ông còn tham gia với vai trò cố vấn chiến lược cho Cypherpunk Technologies của anh em Winklevoss. Tính đến nay, công ty này đã tích trữ hơn 300.000 token Zcash.

Trong tháng này, giá cổ phiếu của Cypherpunk đã tăng 35%, tổng mức tăng trong năm khoảng 3,5%. Tuy nhiên, với sự biến động liên tục của giá Bitcoin, các công ty tích trữ token kỹ thuật số gần đây cũng đã mất đi phần nào hào quang ngày xưa.