Mình nhận thấy nhiều bạn mới vào crypto thường bị nhầm lẫn với các thuật ngữ giao dịch, đặc biệt là khái niệm long và short. Hôm nay mình sẽ chia sẻ cách hiểu những cái này một cách dễ tiêu hóa nhất.

Đầu tiên, long và short xuất phát từ rất lâu rồi. Theo tìm hiểu, những thuật ngữ này đã xuất hiện từ những năm 1850 trong các tạp chí thương mại. Cách gọi khá logic thực ra - khi bạn mở vị thế long (mua), bạn dự đoán giá sẽ tăng, và quá trình này thường kéo dài, nên gọi là "dài". Ngược lại, short (bán khống) là khi bạn cược vào việc giá sẽ giảm, và thường xảy ra nhanh hơn, nên gọi là "ngắn".

Vậy long và short hoạt động thế nào? Khi mở vị thế long, bạn đơn giản là mua một tài sản ở giá hiện tại rồi chờ nó tăng. Ví dụ, token nào đó đang 100 đô, bạn tin nó sẽ lên 150 đô, thì mua vào và chờ. Lợi nhuận là chênh lệch. Dễ hiểu phải không?

Còn short phức tạp hơn. Bạn vay tài sản từ sàn giao dịch, bán nó ngay với giá hiện tại, rồi chờ giá giảm để mua lại với giá thấp hơn. Trả lại sàn, số tiền còn lại là lợi nhuận của bạn. Ví dụ, Bitcoin ở 61.000 đô, bạn tin nó sẽ xuống 59.000 đô, thì vay 1 Bitcoin, bán với giá 61.000, chờ giá xuống, mua lại với 59.000, trả lại sàn, kiếm được 2.000 đô (trừ phí vay). Nghe phức tạp nhưng trên thực tế nó diễn ra trong vài giây, chỉ là bấm nút thôi.

Nói đến long và short, không thể bỏ qua hai khái niệm: bull (bò đực) và bear (gấu). Bull là những nhà giao dịch tin thị trường sẽ tăng, nên họ mở vị thế mua. Tên gọi này xuất phát từ hình ảnh bò đực dùng sừng đẩy giá lên. Bear ngược lại - họ cược vào việc giá sẽ giảm, mở vị thế bán khống, buộc giá phải xuống. Từ đây mà có khái niệm bull market (thị trường tăng) và bear market (thị trường giảm).

Một điều quan trọng khác là hedging - cách quản lý rủi ro. Nếu bạn mở vị thế long nhưng không chắc chắn 100%, bạn có thể mở vị thế short nhỏ hơn để bảo vệ. Ví dụ, bạn mua 2 Bitcoin kỳ vọng giá tăng từ 30.000 đô lên 40.000 đô, nhưng cũng mở short 1 Bitcoin để cắt lỗ. Nếu giá thực sự tăng lên 40.000, lợi nhuận là (2-1) x (40.000 - 30.000) = 10.000 đô. Nếu giá giảm xuống 25.000, lỗ là (2-1) x (25.000 - 30.000) = 5.000 đô. Như vậy, hedging giúp bạn giảm một nửa tổn thất, nhưng cái giá là bạn cũng mất một nửa lợi nhuận tiềm năng. Đó là tradeoff giữa an toàn và lợi nhuận.

Đối với những ai muốn kiếm tiền từ biến động giá mà không cần sở hữu tài sản, hợp đồng tương lai là công cụ lý tưởng. Trong crypto, perpetual futures (hợp đồng vĩnh viễn) rất phổ biến. Chúng không có ngày đáo hạn, cho phép bạn giữ vị thế bao lâu tùy ý. Bạn chỉ trả phí funding - chênh lệch giữa giá spot và giá futures. Mua futures để long, bán futures để short, logic tương tự nhưng với đòn bẩy lớn hơn.

Nhưng cẩn thận với liquidation - khi bạn giao dịch với vốn vay, nếu giá đảo ngược quá mạnh, ký quỹ của bạn không đủ, sàn sẽ tự động đóng vị thế. Trước khi vào liquidation, bạn sẽ nhận được margin call - cảnh báo để nạp thêm tiền. Để tránh bị liquidation, bạn cần quản lý rủi ro tốt và luôn theo dõi các vị thế.

Tóm lại, long và short là hai cách cơ bản để kiếm tiền từ crypto - bạn có thể cược vào giá tăng hoặc giảm. Dùng futures hay công cụ phái sinh khác để mở rộng cơ hội. Nhưng nhớ rằng, sử dụng đòn bẩy không chỉ tăng lợi nhuận tiềm năng mà còn tăng rủi ro. Quản lý vốn tốt là chìa khóa.