Metaverse là gì? Câu hỏi này nghe có vẻ trừu tượng nhưng thực ra lại khá đơn giản. Mình vừa nhìn lại lịch sử của khái niệm này và thấy nó có từ lâu lắm, thậm chí trước cả Internet phổ biến.

Thực ra, từ 'metaverse' xuất hiện lần đầu trong một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng có tên 'Snow Crash' năm 1992. Tác giả Neal Stephenson đã tưởng tượng ra một thế giới ảo nơi mọi người có thể tương tác với nhau. Từ 'meta' có nghĩa là 'ngoài' còn 'verse' là 'vũ trụ', nên metaverse là gì? Chính là một vũ trụ song song bên ngoài thực tế của chúng ta.

Nhưng tại sao nó lại bỗng nổi tiếng vậy? Mình nghĩ có liên quan đến những bước đi của các gã khổng lồ công nghệ. Khi Mark Zuckerberg thông báo Facebook sẽ chuyển thành Meta, tập trung vào metaverse, mọi người bắt đầu chú ý. Rồi Epic Games (công ty phát triển Fortnite) huy động 1 tỷ USD để biến trò chơi thành một phần của metaverse. Từ đó, metaverse là gì không còn là câu hỏi của những người dùng công nghệ nữa mà trở thành chủ đề hot trên khắp các diễn đàn.

Đơn giản mà nói, metaverse là một thế giới ảo được xây dựng từ Internet, công nghệ VR, AR và các công cụ khác. Nó cho phép bạn sống, làm việc, chơi game, giao dịch trong một không gian hoàn toàn số hóa. Giống như bộ phim 'Ready Player One' vậy, nơi mọi người đeo kính VR và bước vào một thế giới khác.

Cái hay của metaverse là nó có một số đặc điểm khá thú vị. Đầu tiên là tính bền vững - nó hoạt động liên tục và không ngừng phát triển. Thứ hai là sự đắm chìm - trải nghiệm trong đó gần như thực tế. Thứ ba là tính mở - bạn có thể tham gia hay rời đi bất kỳ lúc nào, và sáng tạo không có giới hạn. Quan trọng nhất là nó có một hệ thống kinh tế riêng, cho phép bạn tích lũy và giao dịch tài sản như ở thế giới thực.

Mình thấy metaverse được xây dựng trên 4 lớp chính. Lớp đầu tiên là nền tảng Internet. Lớp thứ hai là cơ sở hạ tầng - các thiết bị VR, AR, công nghệ blockchain, AI, Big Data. Lớp thứ ba là nội dung - các trò chơi, ứng dụng cho phép bạn tương tác. Lớp cuối cùng là một metaverse hoàn chỉnh khi tất cả các lớp phát triển đủ.

Hiện tại đã có một số trò chơi gần với khái niệm metaverse. Minecraft cho phép bạn xây dựng thế giới của riêng mình. GTA V ở chế độ nhiều người chơi cho phép tương tác trong một thế giới mở. Roblox hỗ trợ VR và có hệ thống kinh tế. Trong không gian crypto, Decentraland và The Sandbox cho phép người chơi sở hữu tài sản dưới dạng NFT và giao dịch chúng. Nhưng thực ra, các ứng dụng này vẫn còn nhiều hạn chế so với khái niệm metaverse thực sự.

Tại sao metaverse lại trở nên phổ biến? Mình nghĩ con người luôn có khát vọng khám phá và vượt qua giới hạn. Chúng ta muốn bay vào vũ trụ, khám phá những nơi xa xôi, nhưng công nghệ và tài chính lại hạn chế. Metaverse là gì nếu không phải là giải pháp cho những giới hạn này? Thay vì chờ đợi công nghệ thực tế phát triển đủ, chúng ta có thể trải nghiệm những điều đó trong một thế giới ảo ngay bây giờ. Đặc biệt trong thời kỳ đại dịch, metaverse trở thành nơi lý tưởng để mọi người tương tác với nhau.

Quy mô của thị trường metaverse thực sự khổng lồ. Theo các nghiên cứu, tổng khối lượng tài sản toàn cầu đến cuối năm 2020 đã lên tới 418,3 nghìn tỷ USD. Ngành phần cứng cho metaverse (chip, thiết bị VR, AR) đạt khoảng 862 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng 9,4% hàng năm. Nội dung metaverse được ước tính khoảng 170 tỷ USD. Và khi công nghệ thực tế tăng cường được áp dụng rộng rãi, con số này có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ USD.

Metaverse không chỉ dừng lại ở giải trí. Nó có thể ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe - bác sĩ có thể nghiên cứu các phương pháp điều trị mới trong môi trường ảo. Trong giáo dục, học sinh có thể học từ các giáo viên hàng đầu thế giới. Trong quân sự, sản xuất, và nhiều lĩnh vực khác.

Nhưng tại sao blockchain lại quan trọng với metaverse? Mình thấy các nền tảng hiện tại như Google, Facebook, Fortnite, Roblox vẫn có những hạn chế. Người dùng không thể di chuyển tài sản kỹ thuật số giữa các thế giới ảo khác nhau. Vật phẩm ảo có thể bị mất nếu công ty thay đổi chính sách. Người dùng không thực sự sở hữu tài sản của mình. Đây là nơi blockchain phát huy tác dụng.

Blockchain mang lại khả năng mở rộng, tương tác giữa các chuỗi, quyền sở hữu thực sự thông qua NFT, và bảo mật cao. DeFi (tài chính phi tập trung) cung cấp một hệ thống kinh tế linh hoạt cho metaverse. Với những ưu điểm này, blockchain thực sự là nền tảng lý tưởng để xây dựng một metaverse thực sự.

Để phát triển metaverse trong không gian crypto, cần ba thành phần chính. Thứ nhất là các nền tảng blockchain được tối ưu hóa như Solana, Mina, Avalanche, Polygon, Cosmos, NEAR, Flow, Theta - những blockchain có khả năng mở rộng cao, phí thấp, tốc độ nhanh. Thứ hai là các Dapp phục vụ metaverse - nền tảng gaming, DeFi, NFT. Thứ ba là công nghệ chuỗi chéo để kết nối các hệ sinh thái metaverse khác nhau.

Nhưng mình cần thừa nhận rằng metaverse vẫn chỉ là một khái niệm cho tương lai. Công nghệ VR hiện tại còn khá đắt tiền và chưa phổ biến. Thị trường VR chỉ đạt khoảng 22 tỷ USD vào năm 2021, dự kiến sẽ lên tới 70 tỷ USD vào năm 2028 với tốc độ tăng trưởng 18% hàng năm. Các trò chơi metaverse hiện tại như Sandbox, Decentraland vẫn chưa thực sự hấp dẫn như các trò chơi truyền thống.

Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn đầu tư vào metaverse, bạn nên tìm kiếm cơ hội từ các nền tảng blockchain cơ sở hạ tầng, các Dapp đang phát triển, và công nghệ chuỗi chéo. Nhưng hãy cẩn thận, vì metaverse vẫn là một khái niệm tương đối mới. Thay vì đầu tư trực tiếp vào các dự án metaverse, bạn có thể tìm kiếm những 'sóng nhỏ' khi các gã khổng lồ công nghệ công bố về metaverse. Khi cơ sở hạ tầng và nội dung trở nên hoàn thiện hơn, metaverse là gì sẽ không còn là câu hỏi nữa mà là hiện thực.

Tóm lại, metaverse là một thế giới song song với thực tế, được xây dựng từ công nghệ Internet, VR, AR, và blockchain. Nó mang lại tiềm năng phát triển hạng triệu tỷ USD, nhưng vẫn còn cần nhiều thời gian và cơ sở hạ tầng để thực sự bùng nổ. Với sự tham gia của các gã khổng lồ công nghệ, blockchain được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển này. Nếu bạn quan tâm đến không gian này, hãy theo dõi các nền tảng blockchain và Dapp metaverse trên Gate để không bỏ lỡ những cơ hội tiềm năng.